پگاه حوزه - دفتر تبلیغات اسلامی حوزه علمیه قم - الصفحة ٧ - امتداد عاشورا در شبه قاره هند و خاورميانه - احمدی نژاد سید حسن
امتداد عاشورا در شبه قاره هند و خاورميانه
احمدی نژاد سید حسن
١- پاكستان
كشور پاكستان همسايه جنوب شرقى جمهورى اسلامى ايران تا سال ١٣٢٦ شمسى جزو كشور هندوستان بود. در قرن هشتم ميلادى نواحى اطراف »سند« به تصرف مسلمانان در آمد. سلطان محمود عزنوى قسمت اعظم شمال غربى هند، يعنى پاكستان امروزى را به تصرف در آورد و در نتيجه دين اسلام جايگزين بت پرستى گرديد و لاهور مركز فرهنگ مسلمانان شد.
دردوره مغول، حكام مسلمان در حدود شش قرن بر اين شبه قاره حكومت كردند. از آغاز قرن ١٧ ميلادى نفوذ انگلستان در هند آغاز گرديد و آنها بيش از دويست سال بر اين كشور حكمرانى نمودند، كه سرانجام بر اثر مبارزات طولانى مردم هند به رهبرى گاندى، انگلستان مجبور به خروج از اين كشور گرديد.
در اين برهه، مسلمانان كه در بخش غربى و شرقى شبه قاره هند اكثريت داشتند به فكر استقلال و ايجاد دولتى مسلمان افتادند و اولين بار فكر آزادى را علامه اقبال لاهورى با الهام از قيام عاشورا سال ٦١ هجرى به ملت مسلمان هند آموخت :
رمز قرآن از حسين آموختيم
ز آتش او شعلهها اندوختيم
آن امام عاشقان پور بتول
سرور آزادى ز بستان رسول
چون خلافت رشته از قرآن گسيخت
حريت را زهر اندر كام ريخت
خاست آن سر جلوه خير الامم
چون سحاب قبله باران در قدم
بر زمين كربلا باريد و رفت
لاله در ويرانهها كاريد و رفت
تا قيامت قطع استبداد كرد
موج خون او چمن ايجاد كرد
سر ابراهيم و اسماعيل بود
يعنى آن اجمال را تفصيل بود
ماسوى الله را مسلمان بنده نيست
پيش فرعونى سرش افكنده نيست
خون او تفسير اين اسرار كرد
ملت خوابيده را بيدار كرد
تيغ »لا« چون ازميان بيرون كشيد
از رگ ارباب باطل خون كشيد
نقش »الا الله« بر صحرا نوشت
سطر عنوان نجات ما نوشت
مسلمانان هند با شعار »عاشوراى محرم، ياد آور وظيفه مسلمانان« انقلاب خودرا آغاز كردند و پس از پيروزى بر استعمار پير، اسكندر ميرزا را كه يك شيعه بود به عنوان نخستين رئيس جمهور پاكستان برگزيدند.
»عشق به امام حسين (ع) در ايران اسلامى جاى تعجب ندارد، چون اكثر مردم شيعه و به عشق امام حسين (ع) زندهاند، ولى در آنجا شيعيان در اقليت و اهل سنت در اكثريت اند. لذا در نگاه اول انتظار نمىرود كه عزادارى امام حسين (ع) در پاكستان به صورت يك امر همگانى و ملى تلقى شود... به طورى كه در ايام عاشورا و محرم جامعه پاكستان حالت سوگوارانهاى به خود مىگيرد... در پاكستان اكثر اهل تسنن نيز احترام خاصى براى حضرت فاطمه عليها السلام و ائمه معصومين عليهم السلام قائل اند... دولت پاكستان نيز خود را براى برگزارى مراسم عزادارى در فضاى امن آماده مىكرد. همچنين با تشكيل كميته ويژه تدابير امنيتى و انتظامى مؤثر و خوبى را اتخاذ نمود، كه مجموعه اين همكارىها، تلاشها و تدابير توانست فضاى امنى را براى عاشوراى حسينى فراهم آورد«.
مقامات سياسى پاكستان هر يك پيام و ديدگاههاى خود را كه - ظاهرا" سنت نيز هست - درباره عاشورا و امام حسين (ع) ارائه دادند، كه توسط رسانهها و روزنامههاى پاكستان منتشر شد، كه به عنوان نمونه به بعضى از آنها اشاره مىكنيم :
رئيس جمهور (وقت) پاكستان آقاى »فاروق احمد خان لغارى« مىگويد :
»زندگانى مبارك امام حسين (ع) براى ما راه هدايت است. با پيروى از اين راه ما مىتوانيم توطئههاى دشمنان را خنثى كنيم«.
نخست وزير (وقت) پاكستان خانم »بى نظير بوتو« در پيام خود چنين اظهار مىكند:
»مسلمانان فلسطين، كشمير و بوسنى بايد بر سيره امام حسين (ع) عمل كنند«:
استاندار ايالت پنجاب آقاى »چوهدرى الطاف حسين« مىگويد :
»بهترين راه برگزارى عاشورا اين است كه ما نقش امام حسين (ع) را بشناسيم و فلسفه شهادت را در پرتو قرآن و سنت ببينيم. ما بايد درروز عاشورا پيمان ببنديم كه طبق اصول راستى، عدل، مساوات، صبر، برادرى و تميز حق از باطل زندگى خود رااداره كنيم...«
عاشورا در رسانههاى پاكستان
عاشورا و پاكستان به عنوان روز عزاى ملى امت اسلامى تلقى مىگردد، كه همه اقشار و گروهها اين روز را پاس مىدارند و اين روز ازتعطيلات رسمى اين كشور است. از ديگر شاخصههاى عاشورا اختصاص يافتن برنامههاى صدا و سيما در روزهاى تاسوعا و عاشورا به امام حسين (ع) و اصحاب و ياران آن حضرت است كه فوق العاده مورد ارزيابى است: اولا اخبار عزادارى به نحو گسترده و در سطح بسيار وسيع منتشر مىشود و ثانيا" برنامههاى متعدد عزادارى، نوحه خوانى، ذكر مصيبت و تشريح ابعاد عاشورا از تلويزيون پاكستان پخش مىگردد. علاوه بر شبكه سراسرى، شبكه S.T.M كه برنامههاى خبرى C.N.N و B.B.C را در پاكستان پخش مىكند - نيز اخبار اين روز را پوشش مىدهد.، قابل ذكر است، كه برنامههاى عزادارى از همان اوايل محرم پخش مىگردد و روزنامهها نيز نقش بسيار مؤثرى را در اين زمينه ايفا مىكنند. (٢)
٢- هند
بخش بزرگى از منطقه اوتارپراداش هند كه در دو قرن هجدهم و نوزدهم ميلادى استان »اوده« ناميده مىشود، تحت حكومت يك سلسله شيعه ايرانى اداره مىشد، كه در سال ١٧٧٠ از خراسان به هند مهاجرت كرده بودند.
اين سلسله، ازمراسم شيعه كه مهمترين آنها محرم بود، حمايت مىكردند و مراسم عاشورادر سراسر اين منطقه برگزار مىشد و سنيان و حتى هندوها نيز در آن شركت مىكردند.
روز عاشورا روز تعطيل رسمى و عمومى هند است.
در خارج از ايران، بزرگترين جامعه تشيع در شبه قاره هند و پاكستان وجود دارد، تا آنجا كه شيعيان هند دست كم دو برابر شيعيان ايران اند، براساس منابع معتبرى در دكن بهمنيان از آغاز كار، گرايشهاى شيعى داشتند. در سال ٨٣٢ هجرى، احمد شاه ولى بهمنى به طور علنى به آيين تشيع در آمد، يوسف عادلشاه (٨٩٥ - ٩١٦ ه) بنيانگزار پادشاهى بيجاپور به آيين و مراسم عبادى رنگ شيعى داد، در عصر فرزندش اسماعيل عادل شاه (٩١٦ - ٩٤١ ه) مذهب اهل بيت در نظام حكومتى و سياسى كاملا" جا افتاد.
قلى قطب شاه (٩١٨ - ٩٥٠ ه) پادشاهى گلكند را به عنوان يك حكومت شيعى پايه گذارى كرد، كه در آن خطبهاى به نام ائمه دوازده گانه شيعه خوانده مىشده است. برهان اول (٩١٥ - ٩٦١ ه) دومين فرمانرواى احمد نگر به وساطت شاه ظاهر، وزير پرهيزگارش، به مذهب تشيع در آمد .
در زمان اكبر شاه، نور الله شوشترى برجستهترين عالم دينى شيعه دوازده امامى در ٩٩٦ هجرى به هند مهاجرت كرد و توسط امراى شيعه مذهب دربار به عنوان قاضى القضات لاهور منصوب شد.
رهبرى جناح شيعه را سادات بارهه بر عهده داشتند و آنها، يعنى سادات بارهه در»اوده« ظهور كردند.
تشيع اوده با پايتخت فرهنگيش در لكنهو، حلقه اتصال ميان امپراتور مغول و تشيع امروزين هند است.
بعد از لكنهو، رامپور مركز تشيع به شمار مىرفت كه تا اين اواخر مركز حكومت نشين شيعه بود.
وزراى نواب او ده به فرمانروايى حكومت نشين خودمختار اوده رسيدند و مدعى پادشاهى شدند و تحت اشراف اين خاندان بود« كه فرهنگ شيعه تلطيف و گسترش يافت.
در عصرفرمانروايى امجد على (١٢٥٨ - ١٢٦٤ ه) قوانين شيعى اوده، جانشين قوانين حنفى در محاكم شرع گرديد.
در لكنهو، عليرغم نفوذ بريتانيا، فرهنگ شيعه ادامه يافت و مدرسه الواعظين به تربيت مبلغان شيعه مىپرداخت و محققان نام آورى؛مانند تفضل حسين خان در اين شهر پرورش يافتند.
گردهمايى شيعيان در ١٣٢٥ هجرى تاسيس دانشكدهاى شيعى در لكنهو را به دنبال داشت و در دانشكده M.A.O، كه سيد احمد خان در عليگره بنا كرد، فرهنگ و علوم علوى تدريس مىشد.
فلسفه عاشورا در هندوستان
در شبهه قاره هند عاشورا تا عمق جان مردم نفوذ كرده است. محرم آن سامان از نظر تراژدى و احساس، عميقترين آثار را در آن نواحى به جاى گذاشته و حتى ملتهاى غير مسلمان را مجذوب خود نموده است. تشيع هند همه ساله مراسم محرم را برپا مىكنند و در اين مراسم به سخنرانى و بيان وقايع كربلا با نثر و نظم مىپردازند و به دنبال آن مآتم و مراسم سينه زنى اجرا مىشود و شبيه كوچكى از آرامگاه امام حسين (ع) كه» تعزيه« نام دارد را بر پا مىكنند و علمهاى معروف به بيرق برادرش حضرت عباس را در اماكن متبركى به نام »امام باره« نگاهدارى مىكنند، كه همه اينها را طى مراسمى دسته جمعى در روزدهم محرم بيرون مىآوردند (نظير مراسم حمل نخل در يزد و جنوب خراسان) .
شور مصيبت امام حسين (ع) تاثير روحى فوق العادهاى بر زبان باقى مىگذارد، به طورى كه النگوهاى بلورين خود را مىشكنند، سر خود را شانه نمىزنند، جواهر بر خويشتن نمىآويزند و از لباسهاى زينتى خوددارى مىورزند و اين سوگوارىها تا اربعين ادامه دارد.
مراسم عاشورا تاثير شگرفى بر مذهب اهل تسنن و فرهنگ و آداب آنان گذاشته است، به طورى كه در ايام عزادارى، آنان نيز در امام بارههإ؛ شركت مىكنند و از ته دل بر عزاى سيد مظلومان اشك مىريزند از اين رو پيوندهاى اجتماعى و خويشاوندى فوق العادهاى ميان برادران اهل سنت و شيعى گره خورده كه با صراحت از بنى اميه تبرى مىجويند و بر فضيلت على (ع) و فرزندانش اصرار مىورزند .
تاريخچه امام باره (حسينيهها)
در شهر لكنهو بناهاى چشمگيرى مربوط به پيشوايان تشيع، بخصوص شهداى كربلا وجود دارد، كه در طول چند قرن اخير، مردم مدل هايى از گنبد و بارگاه امام حسين (ع) را به نام »تعزيه« و »امام باره« براى مراسم ساليانه محرم در هند ساختهاند، كه اين تعزيهها و امام بارهها به شكلها و اندازههاى مختلف ساخته مىشوند. از ساختمانهاى سمبليك كوچك از جنس نى گرفته تا بناهاى بزرگى كه روح چرخ حمل مىشوند.
تاثير پذيرى مراسم مذهبى از مذهب هندو
در هند، مذهب هندو و مراسم آن تأثير فراوانى از مراسم محرم گرفته، كه يك نمونه آن بناى »تعزيه« در پايان مراسم محرم است.
در اين كشور شيعيان، سنيان و هندوها همگى در مراسم محرم شركت فعال دارند و عاشورا روز تعطيل عمومى است.
از سال ١٨٤٥ تا ١٩١٧ ميلادى عده زيادى ازشيعيان هندى به كارائيب مهاجرت كردند و فرهنگ محرم را در آن منطقه نيز رواج دادند.
نفوذ باورها خرافاتى در مراسم محرم
بدون ترديد باورها خرافى و سنتهاى جاهلى، هنوز هم در ميان امت اسلامى حضور دارد، حتى در كشورهاى اسلامى و شيعى پديده باورهاى غلط به چشم مىخورد تا چه رسد به شكورى مانند هندوستان كه مسلمانان در آن دراقليت هستند. قطعاً خرافه هايى وجود دارد؛ زيرا شيعيان هند با توجه به دور بودن آنان از مركز تشيع (عراق و ايران) در وضعيت بسيار ضعيفى به سر مىبرند. علاقه وافر آنان نسبت به اهل بيت و مراسم عاشورا يك محبت ارثى و تقليدى است كه از دير باز ريشه در عقايد آن سامان نهاده است.
متاسفانه ديگر جاى افرادى هم چون علامه مير حامد حسينها و سيد دلدار عليها و... در هند خالى است و تعدد محافلى كه در آن ديار برگزار مىشود بسيار كم محتوا و اندك است. امروز بيشتر گردانندگان محافل و سخنرانىها را خطباى كم سواد و بعضاً بى سواد تشكيل ميدهند كه اين خود ضايعه بس دردناك است و بايد متوليان حوزه تشيع در اين زمينه فكر بازترى نموده و در صدد تربيت فضلاى جوان و تاسيس حوزههاى محلى بر آيند وگرنه فرهنگ بيگانه و شبيخون فرهنگى در اندك زمان در آن سامان و ديار خواهد شد.
تأثير پذيرى فرهنگ هندوها در مراسم عاشورا به اشكال مختلفى ديده مىشود. آنچنان كه هندوها تحت تأثير مراسم عاشورا و عزادارى شيعيان قرارگرفتهاند و حتى برخى از آنان در مراسم عاشورا علم و دستجات را حمل مىكنند و خونى كه بر اثرزدن قمه و زنجير عزاداران بيرون آمده است بر پيشانى مىمالند، شيعيان نيز تحت تأثير بعضى از مراسم هندوها قرارگرفتهاند. آنها با روشن كردن عمود و آويختن حلقههاى گل به علم حضرت عباس، و متبرك دانستن ذوالجناح و آتش بازى سنتى، اين عملها را درمراسم مذهبى خود اجرا مىكنند.
ذوالجناح در ميان شيعيان هند از اهميت خاصى برخوردار است. قيمت اين نوع اسب كه بايد از نژاد عربى باشد گزاف است. ذوالجناح را نبايد كسى سوار شود، آزاد است و گماشتهو مراقبى ندارد به هر خانه و مزرعهاى كه بخواهد وارد مىشود و اهالى منطقه بايد متكفّل علوفه او باشند. آنها حتى تأمين مخارج علوفه اسب را برمخارج تحصيل فرزندان خود ترجيح مىدهند و اگر چيزى جهت تبرك نزد ذوالجناح برده شود و او با پوزه خود به آن بزند آن را تبرك كرده مىدانند و بيمارى كه قدرت رفتن نزد طبيب را ندارد به اميد شفا پوزه ماليده ذوالجناح را مىخواهد. پس از مرگ ذوالجناح، آن را با احترام خاص و مراسم تشييع در كنار شبيه ضريح يكى از ائمه به خاك مىسپارند.
در خانههاى شيعيان به تعداد افراد خانواده ماكتهاى شبيه حرم مطهر ائمه اطهار وجود دارد كه به »شبيه روضه« مشهور است.
با نزديك شدن محرم جنب و جوش عجيبى در منازل شيعيان ديده مىشود: وضع زندگى تغيير مىكند، لباسهاى كهنه از صندوقچهها بيرون كشيده مىشود، ميز و صندلى و تخت كنار مىرود، فرشها عوض مىشود، زنها زيور آلات را بيرون مىآورند، النگوهاى شيشهاى و چينى را خرد مىكنند؟ با ريختن تكههاى شيشه اعضاى بدن خود را خونين مىنمايند، ضجه مىكشند، تمام محلههاى شيعه نشين ماتم مىگيرند، حجاب اسلامى رعايت نمىشود، انجمنهاى مختلفى تحت عنوان »انجمن ماتم« بر پايى مجالس را رهبرى مىكند. در روز عاشورا دستههاى عزا به حركت در مىآيند، بر بدن خود ضربه مىزنند به محل هايى كه »كربلا« نام گذارى شده مىروند و در آنجا شمايل را به خاك مىسپارند.
٣- عربستان
پس از حادثه كربلا، عبدالله بن زبير در مكه قيام كرد، ولى حجاج بن يوسف اين پايگاه را فتح كرده و تحت استيلاى بنى اميه در آورد، اما پس از چندى از مراكز تبليغات علويان و عباسيان بر ضد بنى اميه گرديد، كه سرانجام قبيله سفيان را برانداختند.
در دوره بعد، مكه پايگاه علويان عليه بنى عباس گرديد و نخستين مدعى خلافت از علويان محمد نفس ذكيه بود، كه در مدينه قيام كرد. پس از شهادت امام صادق (ع) در ١٤٨ هجرى علويان به دوازده امامى و هفت امامى تقسيم شدند.
كار علويان در يمن پيشرفت كرد. در اواخر قرن دوم هجرى علويان در عربستان غربى دست به قيام زدند و مدعيانى ازميان آنان برخاستند. در يمن، ابراهيم از اعقاب امام صادق (ع) قدرتى يافت. در خراسان مامون براى خفه كردن وجلب رضايت علويان امام رضا (ع) را از مدينه به خراسان آورد و به ولايت عهدى خود منصوب كرد.
در سال ٢٦٦ هجرى شيعيان اسماعيلى به سبط نفوذ خود در سواحل خليج فارس و يمن پرداختند. در سال ٢٨٠ هجرى، يحيى بن حسين نخستين امام زيدى ظهور كرد. در سال ٢٨٦ هجرى فرقه اسماعيليه در شرق عربستان به وجود آمد و به رياست جنابى قرمطى و فرزندش، دولت نيرومندى تشكيل دادند و به قرامطه معروف شدند.
قرامطه در سال ٣١٧ وارد مكه شدند و برقسمت اعظم شبه جزيره عربستان مسلط شدند. امروزه اثرى از آيين قرمطى به چشم نمىخورد و شيعيان قطيف و احساء كنونى كه گاه قرمطى شمرده مىشوند، دوازده امامى يا شيخى هستند.
در اواسط قرن چهارم هجرى خاندانى از سادات حسنى معروف به خاندان »موسوى« منصب شريفى مكه را داير كردند كه در حدود هزار سال دوام يافت. با ضعف قدرت شرفاى مكه، خاندان صليحى كه تحت تبعيت رسمى فاطميان مصر بر يمن فرمان مىراندند در سال ٤٥٥ منصب شريفى را در خاندان هاشمى قرار دادند.
در سال ٥٩٨ يكى از علويان حسنى به نام قتاده بن ادريس از ينبع به مكه رفت و سلسله شرفاى متاخر مكه را تاسيس نمود.
وى در سال ٦١٧ درگذشت و يوسف، آخرين فرمانرواى ايوبى در يمن، مكه را گرفت.
در سال ١٣٣١ حسين بن على شريف مكه خود را خليفه مسلمانان خواند، اما در جنگى كه بين او و عبدالعزيز بن سعود در گرفت، حسين بن على مغلوب شد و از سال ١٣٥١ هجرى عربستان به دست سعودىها افتاد.
شانههاى زخمى عاشورا در عربستان
١- به علت حاكميت فرقه وهابيت در اين كشور، شيعيان به صورتى مخفى در خانههاى خود عزادارى مىكنند. البته در مناطقى كه اكثريت با شيعه است (مناطق شرقيه) شيعيان از آزادى عمل بيشترى برخوردارند و در مساجد و تكايا به عزادارى مىپردازند، ولى امكان رفتن به ميادين و خيابانها را ندارند.
٢- آمار رسمى و دقيقى از تعداد شيعيان در دست نيست، ليكن حدود دو ميليون نفر تخمين زده مىشوند.
٣- به علت وجود جو اختناق، عزادارى به صورت سنتى برگزار مىگردد.
٤- علماى دربارى وهابى هر چند گاه با صدور فتاوى و نشر كتب مختلف به صورت دائم با عقائد شيعه به ويژه با عاشورا و عاشورائيان به مخالفت برخاستهاند، حتى اخيراً مفتى عربستان »بن باز« حكم گرفتن روزه در روز عاشورا را صادر كرده است. به علاوه اين روز را نيز به علل واهى ومتعلق به امم گذشته (مثلا نجات يافتن حضرت موسى از دريا) جشن مىگيرند.
٥- در مناطق شيعه نشين مراكزى به نام اهل بيت، نظير فاطميه و حسينيه وجود دارد، كه آمار دقيقى ازآنها در دست نيست.
٤- بحرين
بحرين مجمع الجزايرى است در قلب آبهاى خليج فارس كه در مشرق آن قطر و در مغرب آن عربستان و در شمال آن ايران واقع شده است. اين كشور از سى و سه جزيره بزرگ و كوچك تشكيل شده كه بزرگترين آنها منامه پايتخت بحرين است. جمعيت بحرين حدود ٣٦٠٠٠٠ نفر است، كه ٤٠ درصد آنها از كشورهاى ديگر؛ مانند ايران، هند، پاكستان، انگلستان، آمريكا، مصر، كره و عمان آمدهاند. اكثريت نفوس اين كشور را شيعيان تشكيل مىدهند.
حضور عاشورا در بحرين
عاشورا در بحرين شور وحال زايد الوصفى دارد. از آغاز محرم، تمام حسينيههاى بحرين يك پارچه سياهپوش مىشود و شعارهاى عاشورايى و پرچمهاى سياه در خارج از محدوده حسينيهها نيز نصب مىگردد. در اكثر حسينيهها، به ويژه حسينيههاى شيعيان عرب بحرينى صبح و شب وعاظ به روضه خوانى و مرثيه سرايى مىپردازند.
روزهاى هفتم، هشتم، نهم و دهم محرم مراسم سينه زنى و زنجير زنى برگزار مىگردد و دستههاى عزادار در كوچهها و خيابانها به صورت منظم به راه مىافتند، مراسم تعزيه خوانى نيز در برخى از مناطق بحرين رواج دارد.
پيشاپيش دستههاى سينه زنى، پرچمهاى سياه و شعارهاى عاشورا و بعضاً اسبهاى سپاهپوش به صورت ذوالجناح امام به حركت در مىآيند، بعضى از دستههاى سينه زنى به نواختن سنج و دمام اقدام مىكنند. اطعام عمومى و پخش شربت در اين چند روز به صورت گسترده صورت مىگيرد. در بحرين عجمها »ايرانى الاصلها« حدود ده باب حسينيه دارند و به زبان فارسى اقامه عزا و سينه زنى مىكنند شيعيان هندى و پاكستانى نيز به صورت جداگانه مراسم عزادارى به سبك خاص خودشان را بر پا مىدارند. حدود ٧٠ درصد جمعيت بحرين را شيعيان تشكيل مىدهند.
قاطبه شيعيان بحرين به صورت گسترده در شهرها، شهركها و روستاهاى اطراف در مراسم عزادارى شركت مىكنند. حسينيههاى بحرين در تمام مدت ماه محرم و صفر داير هستند و مراسم روضه خوانى را با شكوه خاصى برپا مىدارند.
روزهاى تاسوعا و عاشورا از طرف دولت تعطيل رسمى است و كليه وزارت خانهها و سازمانهاى دولتى و غير دولتى تعطيل هستند.
عاشورا تأثير زيادى برزندگى شيعيان بحرين داشته و تنها محملى كه براى اعلام حضور سياسى، اجتماعى خود دارند، حضور در حسينيهها و اقامه عزادارى است و هر چه دارند از عاشورا دارند.
دولت بحرين نيز از مدتها قبل تاكنون ممانعتى براى اقامه مراسم عاشورا ايجاد نكرده، ولى در چند سال اخير كه بحرين دچار بحرانهاى سياسى شد و ميان شيعيان و دولت اختلافاتى بروزكرد،نيروهاى انتظامى شديداً مراسم روزهاى تاسوعا و عاشورا، اربعين و ٢٨ صفر، به ويژه دستههاى سينه زنى را تحت كنترل دارند تا از ايجاد آشوب جلوگيرى نمايند.
يادواره عاشورا در حال حاضر در اين كشور داراى ابعاد وسيعتر و معنا دارترى شده و مردم، خصوصاً نسل جوان درس زندگى سعادت مندانه خود را از مكتب عاشورا فرا مىگيرند و با توجه خاصى كه به اين مراسم دارند هر ساله عمق و ارزش آن را بيشتر درك مىكنند.
برادران اهل سنت نيز ارادت و علاقه خاصى به خاندان نبوت و مراسم محرم دارند.
براساس گزارشهاى معتبر در حدود ٣٠٠ باب حسينيه بزرگ و كوچك در بحرين وجود دارد، كه برخى از آنها در خانههاى مسكونى موقوفه برگزار مىگردد. نزديك به ٥٠٠ تكيه خانه بزرگ و رسمى وجود دار دكه در طول سال اقامه عزادارى مىشود.
در بحرين براى تكايا اصطلاح »مآتم« به كار برده مىشود و شيعيان تمام مراسم اجتماع، اعياد مذهبى و حتى مراسم عروسى فرزندانشان را در مآتمها برگزار مىكنند.
٥ - تركيه
كشور تركيه در قلب كشورهاى گرجستان و ارمنستان، ايران، عراق،سوريه، درياى مديترانه، يونان، بلغارستان و درياى سياه واقع شده و داراى دو قسمت: تركيه آسيا و تركيه اروپاست، كه حدود ٦٠ ميليون نفر جميعت دارد.
شيعه در تركيه
نياكان تركان كنونى در اوايل قرن دوم هجرى اسلام آوردند و پس از سال ٩٢٢ تا ١٣٤٣ هجرى وارث آخرين خلافت اسلامى »عثمانى« شدند. از قرن هشتم هجرى سپاهيان نيرومند عثمانى با هدف وحدت جهان اسلام روى كار آمدند و از قرن نهم به صورت بزرگترين قدرت اسلامى در برابر اروپا و صليبىها قرار گرفتند و با جبران ويرانىهاى صليبىها و مغولها، روح اميد را در دل مسلمانان دميدند. اروپائيان كه از وحدت و اقتدار مسلمانان سخت به وحشت افتاده بودند، در صدد بر آمدند تا با ايجاد تفرقه و جدا كردن مسلمانان از يكديگر قدرت آنان را درهم بشكنند؛ بنابراين بهترين راه را ايجاد اختلاف ميان دو دولت قدرتمند صفوى و عثمانى ديدند. آنها با ايران از در مراوده و طرح دوستى و ارتباط تجارى توانستند تعصبات فرقهاى را در ميان توده مردم ايران و آسياى صغير تقويت كنند.
تعداد شيعيان تركيه
پس از سقوط دولت عثمانى و برپايى حكومت لائيك، شيعيان همواره مورد سركوب و تحقير دولتهاى وقت بودند و لذا هيچگاه حكام وقت تمايلى به اظهار عدّ و عده آنان نداشتند، اما بررسىها در مورد مسلمانان آناطولى نشان داد كه طوايف بسيارى ،خصوصاً در آناطولى شرقى شيعه هستند.
يكى ديگر از دلايل نامشخص بودن شمار دقيق شيعيان، كوچ نشينى بسيارى از آنان است، برخى از منابع تنها حدود يك سوم از كل كردهاى ساكن تركيه را شيعه يا علوى مىدانند و بعضى ديگر عده علويان را بالغ بر ٢٥ درصد ؛يعنى يك چهارم سكنه تركيه مىدانند.
عاشورا در تركيه
بزرگترين همايش شيعيان در محرم و دهه عاشورا است، كه بيانگر حضور تشيع در آن جامعه است. روزنامههاى تركيه بيشتر از محرم و عاشورا تصوير زير را دارند:
»دهم محرم سال هجرى قمرى مصادف با »يوم عاشورا« است. اگر چه در مذهب شيعه اين روز با شهادت حسين (ع) شناخته شده و در آن مراسم خاص عزادارى برپا مىشود، اما در چار چوب كلى اسلام،روز عاشورا روز» نجات« است، به طورى كه قبول توبه حضرتآدم، نجات كشتى حضرت نوح از طوفان، نجات حضرت ابراهيم از آتش، گذشتن حضرت موسى از درياى سرخ و غرق شدن فرعون و لشكريانش، همه و همه در اين روز يعنى روز عاشورا اتفاق افتاده است.«
هزاران نفر از علويان و جعفرى مذهبان به مناسبت سالگرد شهادت امام حسين (ع) همه ساله در منطقه »هالكالى« استانبول گردهم مىآيند و آن روز را با گريه و نوحه پاس مىدارند و شيخ صلاح الدين اوزگونه رهبر شعيان دوازده امامى براى حضار سخنرانى مىكند. در طول سال مراسم زيادى در مساجد ومنابر شيعيان، از جمله در مسجد امام حسين (ع) در منطقه »كايشلى داغى« برگزار مىگردد. از سال ١٣٥٦ به اين طرف شيعيان جعفرى از اول تا دهم محرم لباس سياه بر تن مىكنند و نيز اقدام به نمايش حادثه كربلا در ميدان عاشوراى زينبيه واقع در محله آيتاش مىنمايند، كه بيشتر جلب توجه مىكند.